2010-07-13

disclosure! που είναι το disclosure;

Όλο και πιο συχνά ακούγεται δημόσια αυτό που πολλοί ξέρουμε και ακόμη περισσότεροι υποψιαζόμαστε: ότι οι δημοσιογράφοι (πολλοί δημοσιογράφοι, αν θέλετε) δεν πληρώνονται μόνο από τις εφημερίδες και τα μέσα που τους φιλοξενούν, αλλά και από αλλού.

Θα ήθελα πραγματικά να δω οι έλληνες δημοσιογράφοι να ακολουθούν την πολιτική του "full disclosure". Να αναφέρουν δηλαδή οποιοδήποτε άλλο συμφέρον έχουν που σχετίζεται ή συγκρούεται με την αντικειμενικότητα της δημοσιογραφικής ιδιότητάς τους.

Και δεν μιλάω μόνο για χρήματα. Μιλάω για τα δώρα, τις σχέσεις, οτιδήποτε μπορεί να θεωρηθεί ότι επηρεάζει την αντικειμενικότητα.

Έχω διαβάσει άρθρο στα αγγλικά που αναφέρεται σε δημόσιο πρόσωπο, κρίνοντας την δουλειά του, να αναφέρει "full disclosure: με τον Χ ήμουν συμμαθητής/φίλος/συνεργάτης πριν από μερικά χρόνια". Έχω δει διαμάχες σε αγγλόφωνα blogs τεχνολογίας για το κατά πόσο είναι αντικειμενική η κριτική για μία συσκευή όταν αυτή δίνεται για επίδειξη, αλλά δεν επιστρέφεται ποτέ πίσω.

Έχετε δει καμία φορά να σημειώνεται κάτω από το άρθρο που καλύπτει μία έκθεση ή μία εκδήλωση ότι "τα έξοδα του ταξιδιού στο Χ μέρος καλύφθηκαν από την εταιρεία Ψ"; Έχετε διαβάσει ποτέ υποσημείωση σε μία πολιτική ανάλυση ότι "ο δημοσιογράφος Α είναι και συνδικαλιστής που πρόσκειται στο Β πολιτικό κόμμα"; Έχετε διαβάσει ότι "η εταιρεία για την οποία γράφω, είναι και πελάτης του γραφείου επικοινωνίας στο οποίο είμαι συνέταιρος;"

Και δεν είναι μόνο οι δημοσιογράφοι, αλλά και τα μέσα. Γνωρίζουμε π.χ. ότι η εφημερίδα Χ είναι "συμφερόντων Ψ". Αλήθεια, ποια είναι αυτά τα συμφέροντα; Ποια από τα θέματα που αναλύονται και παρουσιάζονται καθημερινά σε αυτή την εφημερίδα εμπίπτουν ή συγκρούονται με αυτά τα "συμφέροντα"; Και δεν αναφέρω τον όρο με την δαιμονοποιημένη έννοιά του, αλλά με την κυριολεξία του. Όταν μία εφημερίδα περιγράφει πόσο καλή ή κακή είναι π.χ. μία πολιτική, δεν θα ήταν τίμιο να αναφέρει ότι το μέτρο αυτό ευνοεί ή δημιουργεί προβλήματα και σε κάποια από αυτά τα "συμφέροντα"; Σε μία εταιρεία που είναι μέτοχος ένας από τους μεγαλομέτοχους της εφημερίδας, για παράδειγμα;

Το πρόβλημα είναι μεγάλο και σοβαρό. Όμως, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ενώ οι αναγνώστες και οι θεατές το γνωρίζουμε, ο δημοσιογραφικός κόσμος παραμένει εγκλωβισμένος στον μικρόκοσμό του, αδυνατώντας να κατανοήσει τί γίνεται και πολύ περισσότερο, να το αντιμετωπίσει -τί ειρωνεία...

update: ο Αντώνης μου επισήμανε πολύ εύστοχα την φράση του Dan Gillmor, "η διαφάνεια είναι πιο σημαντική από την (ουτοπική) αντικειμενικότητα". (The End of Objectivity (Version 0.91))

2010-07-11

200 εκατ. ευρώ για άχρηστα sites (και να ήταν μόνο αυτά...)

Διαβάζω σήμερα στην Καθημερινή για τις Ανενεργές διαδικτυακές πύλες που κόστισαν 200 εκατ. ευρώ (και αναλυτικότερα: Πώς το ελληνικό Δημόσιο «γέμισε»
από ανενεργές ηλεκτρονικές πύλες
).

Υποψιάζομαι ότι το ποσό είναι σημαντικά μεγαλύτερο, διότι τα νούμερα αυτά αναφέρονται μόνο σε έργα που χρηματοδοτήθηκαν από την "Κοινωνία της Πληροφορίας".

Και μου θυμίζουν τα άρθρα αυτά το μεγάλο μου δίλημμα: αξίζουν οι επιχορηγήσεις ή μήπως, όχι μόνο δεν αξίζουν, αλλά κάνουν και κακό;

Στην Ελλάδα, όταν μιλάμε για "ανάπτυξη" και "αναπτυξιακές πολιτικές", έχουμε (σχεδόν) πάντα στο μυαλό μας δύο πράγματα: δημόσια έργα και επιδοτήσεις. Δεν είμαι ειδικός, δεν μπορώ να μιλήσω για όλους τους κλάδους της οικονομίας.

Έχω όμως μία αρκετά καλή εικόνα του τί γίνεται στην αγορά πληροφορικής, στην οποία βρέθηκα για πρώτη φορά στις αρχές/μέσα του '90. Και για αυτή την αγορά, η γνώμη μου είναι ότι καταστράφηκε λόγω των κοινοτικών και εθνικών επιχορηγήσεων.

Τί έχουμε να επιδείξουμε μετά από εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ (ή δίς;) που επενδύθηκαν από την ΕΕ και το Ελληνικό Δημόσιο σε έργα πληροφορικής; Ποια είναι τα προϊόντα που αναπτύξαμε; Που είναι οι υπηρεσίες που να δικαιολογούν τα ποσά αυτά; Μας αρέσει να λέμε ότι έχουμε πολλούς και ικανούς προγραμματιστές στην Ελλάδα. Πού είναι λοιπόν το αποτέλεσμα της δουλειάς όλων αυτών;

Η προσωπική μου εμπειρία είναι ότι τα χρήματα αυτά χρηματοδότησαν ένα σύστημα στο οποίο:
- βασιλεύει η υπερκοστολόγηση.
- πολλά ΑΕΙ και ΤΕΙ (και οι καθηγητές τους) έμαθαν να ζουν απλά πουλώντας την υπογραφή τους για κοινοτικά προγράμματα που απαιτούσαν την συνεργασία με ένα πανεπιστημιακό ίδρυμα.
- σχεδιάζαμε έργα για να πάρουμε την χρηματοδότηση και συχνά ήταν άχρηστα
- οι μόνοι που έβγαζαν σίγουρα χρήματα ήταν οι "σύμβουλοι" που φρόντιζαν να γίνει σωστά η πρόταση, να γραφτούν σωστά τα reports, να υποδείξουν την κατάλληλη μορφή και το πρόγραμμα χρηματοδότησης και κάποιοι γραφειοκράτες σε Ελλάδα και Βρυξέλλες.
- αναπτύχθηκαν ελάχιστα προϊόντα που να μπορούν να σταθούν πραγματικά στην αγορά.
- οι developers έμαθαν να δουλεύουν σε ένα περιβάλλον που η δουλειά τους έχει ελάχιστη αξία και το μόνο benchmark για αυτή ήταν αν θα παραληφθεί το έργο από κάποιο δημόσιο υπάλληλο (που συχνά όσο λίγες ήταν οι γνώσεις του για την πληροφορική, άλλο τόσο λίγο ήταν και το ενδιαφέρον του για το έργο) και αν τα "deliverables ήταν σύμφωνα με τα specs".
- γεμίσαμε άχρηστο εξοπλισμό, σε δημόσιο και ΟΤΑ -servers, routers και άδειες χρήσης.
- το κύριο προϊόν όλης αυτής της διαδικασίας ήταν ογκώδεις φάκελοι που σαπίζουν σε διπλά και τριπλά αντίτυπα σε εταιρείες, δημόσιο και ΕΕ.
- η καινοτομία δεν άξιζε το ρίσκο: γιατί να σκιστείς και να ρισκάρεις να αναπτύξεις ένα προϊόν, όταν με τον κατάλληλο σύμβουλο και την σωστή πρόταση μπορούσες να βγάλεις πολλά χρήματα κάνοντας κάτι τετριμμένο; γιατί να ψάξεις για τον καλύτερο developer και γιατί να τον πληρώσεις ανάλογα; Γιατί να προσλάβεις ένα ταλαντούχο designer; Γιατί να ψάξεις για την πιο efficient λύση όταν "οι προδιαγραφές" υπαγόρευαν την αγορά πανάκριβου εξοπλισμού;

Ίσως να είμαι υπερβολικός και να υπάρχουν λαμπρές εξαιρέσεις -μακάρι, αλλά υποψιάζομαι ότι ακόμη και αν υπάρχουν, είναι... εξαιρέσεις. Πιστεύω πραγματικά ότι το χειρότερο πράγμα που συνέβη στην ελληνική αγορά πληροφορικής ήταν οι επιδοτήσεις και οι χρηματοδοτήσεις έργων από την ΕΕ και το Ελληνικό Δημόσιο. Και αυτό με κάνει πολύ σκεπτικό όταν βλέπω πολλούς να πιέζουν για "αναπτυξιακά μέτρα", εννοώντας να ανοίξουν οι κάνουλες των επιδοτούμενων έργων -τουλάχιστον σε ότι αφορά την πληροφορική.

Πριν από περίπου δύο μήνες, ένας νέος developer, που έχει φτιάξει την δική του εταιρεία και που οι δουλειές τους (όσες έχω δει τουλάχιστον) είναι η μία καλύτερη από την άλλη, μου είπε "ευτυχώς, έχουν κολλήσει οι επιδοτήσεις και έχουμε δουλειά αυτό τον καιρό". Κατανοώ ότι δεν είναι αυτή η λύση, αλλά όταν το ακούς κάτι τέτοιο, δεν μπορείς να μην προβληματιστείς...

Μακάρι η διαφάνεια (και ο έλεγχος που αυτή επιτρέπει) και οι περισσότεροι κατάλληλοι άνθρωποι στις σχετικές θέσεις να οδηγήσουν σε καλύτερη αξιοποίηση των κοινοτικών κονδυλίων από αυτή που είχε γίνει τις τελευταίες δεκαετίες. Μακάρι τα χρήματα αυτά (που όντως έχει ανάγκη η αγορά σήμερα) να πάνε σε έργα και επενδύσεις που δεν θα δώσουν μία ακόμη περίοδο χάριτος σε ένα σαθρό σύστημα, αλλά θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για πραγματική ανάπτυξη της αγοράς πληροφορικής στην χώρα μας.

2010-07-02

με αφορμή το minedu.gov.gr

Την Πέμπτη το πρωί, η παρακάτω ανακοίνωση από το twitter της Άννας Διαμαντοπούλου ξεκίνησε πολυάριθμες συζητήσεις.

Η νέα ιστοσελίδα του Υπ. Παιδείας: http://www.minedu.gov.gr/. Κόστος κατασκευής: 150 €less than a minute ago via web



Παραδόξως, οι συζητήσεις που είδα (στην πλειοψηφία τους) δεν αναφέρονταν στα συνηθισμένα: την αισθητική ή τις τεχνολογικές επιλογές -συζητήσεις είναι αναμενόμενες ανάμεσα σε λιγότερο ή περισσότερο ειδικούς, όταν αναφέρεται ένας πολιτικός στο αντικείμενό τους.

Οι συζητήσεις είχαν ως επίκεντρο το κόστος και... ήταν επικριτικές. Αυτό μου φάνηκε παράλογο, με δεδομένο ότι, όποιος ασχολείται με τον χώρο γνωρίζει πως εδώ και χρόνια το "αναμενόμενο" (εξωφρενικό!) κόστος μίας τυπικής σελίδας υπουργείου ήταν της τάξης του 1 εκατομμυρίου. Αν μάλιστα ψάξει κανείς καλύτερα, δεν αποκλείεται να βρει σε κάθε υπουργείο, ακόμη και δεκάδες sites με κόστος πάνω από εκατομμύριο το καθένα, για Γενικές Γραμματείες, εποπτευόμενους φορείς, φράσεις κ.λ. που πιθανότατα δεν έχει επισκεφθεί κανείς -αν έχουν παραδοθεί.

Και όμως! Διάβασα: "Δίνει κακό μήνυμα στην αγορά", "λαϊκίσμός", "είναι σαν να μας κοροϊδεύει στα μούτρα μας", "θα έπρεπε να αναφέρει και το κόστος των υπαλλήλων του Υπουργείου που εργάστηκαν" και άλλα παρόμοια.

Μετά από μερικές ώρες διαδικτυακής αψιμαχίας, καταλήξαμε να λέμε αυτό που περιγράφει ο Sykofantis_Bastoyni, "Πως μια ανόητη δήλωση καταστρέφει μια καλή προσπάθεια"[*]. (Η δική μου περίληψη είναι "δεν βρέθηκε κάτι άλλο και στο μόνο που μπορούμε να ασκήσουμε κριτική είναι ο επικοινωνιακός χειρισμός".)

Όχι, δεν έχω ασχοληθεί με το συγκεκριμένο site, αλλά έχω βρεθεί σε παρόμοια θέση και το πήρα λίγο προσωπικά -δικαιολογήστε μία δόση συναισθηματισμού στα παρακάτω. Εξηγώ.

Ένα project όπως είναι το συγκεκριμένο site, δεν γίνεται μόνο από τον ή την υπουργό. Αυτός, αυτό που κάνει είναι να λάβει την απόφαση για τον δρόμο που θα ακολουθηθεί. Και στην συγκεκριμένη περίπτωση, με δεδομένο ότι το Υπ. Παιδείας έχει περίπου 200.000 (δεν ξέρω ακριβώς το νούμερο, αυτή είναι η τάξη μεγέθους πάντως) επιστήμονες στο δυναμικό του, ανάμεσα στους οποίους σίγουρα υπάρχουν 2,3,4 που ξέρουν, μπορούν και έχουν διάθεση να στήσουν ένα απλό site, η Διαμαντοπούλου έκανε την σωστή επιλογή, να αναπτυχθεί το site εσωτερικά, με οικονομική επιβάρυνση σχεδόν μηδέν.

Από κει και πέρα, κάποιοι συνεργάτες της θα ασχολήθηκαν να βρουν αυτούς τους ανθρώπους, να φροντίσουν να λυθούν πιθανά διαδικαστικά προβλήματα ώστε να ασχοληθούν με αυτό το αντικείμενο. Θα μάζεψαν το περιεχόμενο, θα το επεξεργάστηκαν. Θα έκαναν αρκετές συναντήσεις, από ενδιαφέρουσες ώς κουραστικές με διάφορες υπηρεσίες του Υπουργείου, ώστε να διασφαλίσουν ότι θα υπάρχει η σωστή ροή πληροφορίας και στο μέλλον (το site ενός οργανισμού πρέπει να συνδεθεί οργανικά με τον τρόπο λειτουργίας του, αν θέλει όντως να τον αντικατοπρίζει).

Είμαι σίγουρος ότι σε όλη αυτή την προσπάθεια θα βρήκαν τα απίθανα εμπόδια που αντιμετωπίζει ο καθένας όταν προσπαθεί να κάνει κάτι στο δυσκίνητο Ελληνικό Δημόσιο -πιστέψτε με, ακόμη και οι υπουργοί βρίσκουν πολλές φορές προβλήματα αντίστοιχα με αυτά που βρίσκει ένας απλός πολίτης όταν έχουν απέναντί τους το Δημόσιο. Και πολλά από αυτά θα λύθηκαν με δουλειά και πρωτοβουλία της υπουργού ή των γενικών γραμματέων, κ.λ.

Και όλοι αυτοί, με πρώτους μάλλον τους developers, θα δούλεψαν πέρα από το ωράριό τους, θα κουράστηκαν πέρα από όσο έχουν τυπική υποχρέωση, θα έκαναν και λίγα ή περισσότερα ξενύχτια, για να υλοποιήσουν τελικά αυτό που θέλουμε: να αξιοποιήσουν με τον καλύτερο τρόπο τους πόρους (χρήματα, υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό) που ως πολίτες πληρώνουμε, για να παρέχουν μία υπηρεσία (το site σε αυτή την περίπτωση) που να μας εξυπηρετεί σωστά.

Από το αποτέλεσμα, προκύπτει ότι ο καθένας από το πόστο του (πολιτικό, διοικητικό, τεχνοκρατικό) έκαναν το σωστό -μέσα σε ένα περιβάλλον που έχουμε συνηθίσει να είναι αναποτελεσματικό, σπάταλο και ιδιοτελές.

Μπορεί να ακούγεται περίεργο στα κυνικά αυτιά πολλών, αλλά όλοι αυτοί, πιθανότατα το μόνο που περίμεναν είναι να ακούσουν "μπράβο", να αισθανθούν ότι η προσπάθειά τους αναγνωρίστηκε -όχι οι ίδιοι, γιατί δεν φαίνονται, αλλά το "μπράβο" στην Διαμαντοπούλου ή στο υπουργείο, θα αντανακλούσε και σε αυτούς.

Ο καλύτερος τρόπος για να τους κόψουμε κάθε όρεξη είναι:
1) να μην ακούσουν αυτό το "μπράβο"
2) ακόμη χειρότερα, χωρίς να ακούσουν το μπράβο, να δέχονται γκρίνια για κάτι δευτερεύον.

Είναι η στιγμή που τους οδηγείτε να σκεφτούν "τελικά, μαλάκας είμαι που προσπαθώ, ας επιστρέψω στην θεσούλα μου". Είναι η στιγμή που τους επιβεβαιώνετε ότι τίποτα δεν αλλάζει, ότι καμία προσπάθεια δεν αναγνωρίζεται, ότι προσπαθούν μάταια.

Ο Γιάννης, το περιέγραψε καλύτερα, με πολύ λιγότερους χαρακτήρες:

@adiamantopoulou, άστο καλύτερα. Κάνε το επόμενο με ένα εκατομμύριο. Θα εισπράξεις τουλάχιστον ένα "Ευχαριστώ" από τον μιζαδόρο.less than a minute ago via web



Μέσα σε τόσα στραβά, έχουμε καταλήξει να θεωρούμε αποκλειστική ευθύνη του "ενεργού πολίτη" την ανάδειξή τους, την καταγγελία τους, την σκληρή κριτική. Πιο σημαντικό είναι όμως να ψάχνουμε και να αναγνωρίζουμε τις σωστές πρακτικές, να λέμε μπράβο σε αυτούς που προσπαθούν και να είμαστε ανεκτικοί στα λάθη τους. Γιατί χωρίς αυτούς, μπορούμε να βρούμε όλα τα στραβά, αλλά αποκλείεται να διορθώσουμε έστω και ένα.

Διαβάστε σχετικά:
- Μπράβο Αννούλα και Σία!
- Κάπου ένα εκατομμύριο λιγότερα..
- Δεν χωνεύω την Διαμαντοπούλου, αλλά...
- Διαύγεια, 150€ και προεκλογικές υποσχέσεις

--
[*] τον αδικώ, γιατί το post αυτό, δίνει περισσότερη έμφαση στην "καλή προσπάθεια" και λιγότερο στην "ανόητη δήλωση", αλλά περιορίζομαι στον τίτλο.