Την αφορμή μου την έδωσε το πολύ ενδιαφέρον άρθο στο e-rooster.gr, Φιλελευθερισμός εναντίον Καπιταλισμού. Αλλά είναι ένα θέμα που έχω θίξει και εγώ παλιότερα, π.χ. στο παράδειγμα του ΟΤΕ.
Στην Ελλάδα, με ένα περίεργο τρόπο, οι περισσότεροι φιλελεύθεροι πολίτες (οικονομικά φιλελεύθεροι, γιατί στο θέμα του κοινωνικού φιλελευθερισμού, τα πράγματα είναι πολύ πιο ευδιάκριτα) εγκλωβίζονται στο δίλημμα "ιδιωτικό ή δημόσιο". Κανένας δεν ρωτάει "αγορά ή όχι".
Το θέμα αυτό προκύπτει κάθε φορά που συζητιέται η ιδιωτικοποίηση ενός μεγάλου, με δεσπόζουσα θέση, κρατικού οργανισμού. Και κάθε φορά, όσοι πιστεύουν στην αξία της αγοράς και του ανταγωνισμού παγιδεύονται να επιλέξουν μεταξύ του κρατικού καπιταλισμού (που εκφράζει ξεκάθαρα το ΚΚΕ και ο ΣΥΡΙΖΑ) και του καπιταλισμού των μεγάλων συμφερόντων που εκφράζει η Ν.Δ.
Ακόμη και η Φιλελεύθερη Συμμαχία, αγωνιά περισσότερο για το αν θα έχει τον έλεγχο των οργανισμών αυτών ένας ιδιώτης ή το κράτος και λιγότερο αν θα υπάρχει ανταγωνιστική αγορά. Πανηγυρίζουν π.χ. για την πώληση του ΟΤΕ και δεν διαμαρτυρήθηκαν καθόλου για την προκλητική ενίσχυση της δεσπόζουσας θέσης του με την απορρόφηση της Cosmote και την εξαγορά του Γερμανού. (Αν κάνω λάθος, διορθώστε με και διορθώνω).
Ποιά είναι η θέση του ΠΑΣΟΚ; Δεν είμαι ο αρμόδιος για να την εκφράσω. Αλλά ο Γιώργος Παπανδρέου το έχει δηλώσει
"Είμαστε κρατιστές; Κάθε άλλο"
ο Κόσμος του Επενδυτή 3/5/2008 [1]
Όπως σας είπα, ούτε θεοποιώ την αγορά, αλλά ούτε και το κράτος.
ΣΕΒ, 13/5/2008 [2]
Προσωπικά, έχω σε μεγάλη εκτίμηση τις δυνατότητες που προσφέρουν οι υγιείς αγορές και θεωρώ ότι είναι ευθύνη του κράτους να διασφαλίζει την ύπαρξή τους. Και για να πάω και ένα βήμα παρακάτω, ακόμη και να τις δημιουργεί όταν έχει βρεθεί εκ των πραγμάτων να ελέγχει ένα συγκεκριμένο τομέα.
Αλλά δεν υποκύπτω στον δογματισμό του "ελάχιστου κράτους". Μεταξύ του καπιταλισμού των λίγων και του κράτους, θα προτιμήσω αυτόν του κράτους. Με αφήνει αδιάφορο η δεσπόζουσα θέση μίας εταιρείας στην αγορά μπύρας, αλλά με απασχολεί σοβαρά η δεσπόζουσα θέση μίας εταιρίας στον χώρο των τηλεπικοινωνιών ή στον χώρο της ενέργειας ή σε όποιο άλλο τομέα θεωρώ ότι έχει αυτή την στιγμή στρατηγική σημασία για την Ελλάδα.
Προφανώς, το επιχείρημα της "στρατηγικής σημασίας" πρέπει να συνοδεύεται από την κατάλληλη τεκμηρίωση (και όχι ως δικαιολογία για το βόλεμα "των δικών μας"), την απαραίτητη διαφάνεια και λογοδοσία.
Και προφανώς το κράτος έχει την ευθύνη, σε αγορές όπου η παρουσία μίας κρατικής επιχείρησης αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για τον ανταγωνισμό και την ομαλή λειτουργία τους, να προβεί σε ενέργειες που θα τον ενισχύσουν. Η μεταβίβαση της προνομιακής του θέσης σε ένα ιδιώτη ή σε ένα άλλο κράτος δεν είναι μία από αυτές.
--
[1]
Συνέντευξη Γιώργου Α. Παπανδρέου στον Κόσμο του Επενδυτή και στον δημοσιογράφο Νίκο Φελέκη[2]
Ομιλία Γιώργου Α. Παπανδρέου στην ετήσια Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ